سایت اقتصادی 

 

پولشويي به مجموعه اعمالي گفته مي شود که طي آن معاملات و درآمدهاي نامشروع، به طور کامل، شکلي قانوني مي گيرند و از تعقيب و مجازات قانون، رهايي مي يابند.
آنچه چهره پولشويي را بيش از پيش زشت جلوه مي دهد، دستگاههاي تبهکاري و انجام عمليات بانکي توسط آنهاست که گاه به عنوان جرياني از نظام اقتصادي، موجب فلج شدن چرخه هاي پولي و مالي کشورها مي شوند. اکتساب پولهاي کثيف و تطهير آن عملي خلاف و غير قانوني بوده و تبعات منفي بسياري براي اقتصاد کشورها دارد. به همين دليل مبارزه با پولشويي مورد توجه جامعه جهاني قرار گرفته است و کشورها براي نيل به اين مقصود، به تصويب قوانين و مقررات ويژه اي اقدام کرده اند. پولشويي فرآيندي پيچيده، مستمر، درازمدت و گروهي است که به طور معمول در مقياسي بزرگ انجام مي شود و مي تواند از محدوده جغرافيايي -سياسي يک کشور فرات برود و به اين روش، پول کثيف حاصل از ارتکاب جرم، تغيير ماهيت داده و به صورت مشروع و قانوني درآيد. بيشتر مجرمان سعي دارند با استفاده از نظام بانکي، منابع و وجوه حاصل از جرم پولشويي را به صورت مشروع و قانوني جلوه دهند. از آنجايي که انگيزه مالي، مهمترين انگيزه ارتکاب پولشويي است، جلوگيري از کسب درآمد نامشروع يکي از مسائل ضروري سالم سازي اقتصاد بوده و افراد را به سمت کسب درآمد حلال و قانوني سوق مي دهد. پولشويي يک فعاليت غير قانوني است که طي آن، عوايد و درآمدهاي ناشي از اعمال خلاف قانون، مشروعيت مي يابد.
به عبارت ديگر، پولهاي کثيف ناشي از اعمال خلاف به پولهاي تميز، تبديل و در بدنه اقتصاد جايگزين مي شود.
درآمدهاي نامشروع را که به پولهاي کثيف معروف است، مي توان به سه دسته تقسيم کرد:
-پول سياه: درآمدهايي که از راه قاچاق کالا و مواد مخدر و ثروتهاي نامشروع به دست مي آيد.
-پول خونين: به درآمدهايي که از راه اقدام هاي ضد بشري و خيانتکارانه به دست مي آيد، اطلاق مي شود.
-پول خاکستري: به درآمدهايي گفته مي شود که از کانالهاي زير زميني و پنهاني به دور از چشم ماموران حکومتي به دست مي آيد.
فرآيند پولشويي شامل مراحل زير است:
 جايگذاري: اولين مرحله از فرآيند پولشويي، جايگذاري با تزريق عوايد حاصل از فعاليتهاي مجرمانه به شبکه مالي رسمي، با هدف تبديل و تغيير منشا و يا مالکيت آن است. اين شيوه به نحوي است که وجوه سپرده گذاري شده ( کمتر از سقف معين پيش بيني شده براي گزارش دهي) به خارج انتقال مي يابند و به سرعت استرداد مي شوند. مجرمان اين روش را در اغلب کشورها مورد استفاده قرار مي دهند.
روش ديگري که ممکن است در اين مرحله مورد استفاده قرار گيرد، اين است که مهاجران مبالغ جزئي و کم را در يک حساب مشترک واريز مي کنند. گردش اين حساب به نحوي است که واريز وجه به آن، توسط اشخاص غير مرتبط يا به صورت مبالغ جزئي انجام مي شود.همچنين تشکيل شرکتهاي صوري يا شرکتهايي که در اصل، به منظور پولشويي تاسيس مي شوند، در نقاطي به ثبت مي رسد که مقررات در اين خصوص آسان است.
لايه گذاري: لايه گذاري مرحله ديگري از جرم پولشويي است. اين مرحله معطوف به جداسازي عوايد حاصل از جرم، از منشا غير قانوني آن است. اين عمل از طريق ايجاد لايه هاي پيچيده ناشي از معاملات ( نقل و انتقال) چند گانه با هدف مبهم ساختن زنجيره عطف حسابرسي و عدم امکان رديابي منشا مالي انجام مي شود.
 يکپارچه سازي: آخرين مرحله در فرآيند پولشويي، يکپارچه سازي يا فراهم آوردن پوشش و ظاهري مشروع براي توجيه قانوني عوايد حاصل از فعاليتهاي مجرمانه است. چنانچه مرحله لايه گذاري با موفقيت انجام شود، عوايد حاصل از دارايي هاي نامشروع به اشخاص يا شرکتهايي که به نحوي با مجرمان در ارتباط هستند و يا از طريق روش هاي ديگري مانند تاسيس شرکتهاي پوششي و غيره; واگذار مي شود.براي تحقق مبارزه با پولشويي اول بايد نحوه معاملات اقتصادي را شفاف و نحوه نظارت ها را قانونمند کرد و بعد به کشف و مقابله تطهير پول هاي سياه پرداخت.

براي مبارزه با پولشويي پيشنهاد مي شود:
 1-زير ساختهاي ضروري براي مبارزه با پولشويي از طريق برپايي يک نظام حقوقي جامع و در عين حال سختگيرانه، پي ريزي شود.
2-به منظور سنجش درجه کارايي مقررات اجرايي ذي ربط، نيل به اهداف مورد انتظار و نظام ارزيابي هماهنگ مشتمل بر شاخص هاي کيفي و کمي، برقرار و پياده شود.
3-براي تحقق مبارزه با پولشويي بايد نحوه معاملات اقتصادي را شفاف و نحوه نظارت ها را قانونمند کرد.
هادي قليزاده
 معاون اداره کل پشتيباني وزارت اقتصاد